Stichting Beter Zeist

19-01-2026
Rechtbank geeft duidelijkheid over Zeister Participatie

In hoger beroep volgt de Rechtbank Midden Nederland het besluit van het college over de niet-ontvankelijkheid van het bezwaar van Stichting Beter Zeist. Het betreft  t.a.v. de planontwikkeling PGGM-terrein het principebesluit van de raad over de beperking van het Handvat Participatie tot alleen 'Raadplegen'. Dat is het door participanten beantwoorden van vragen van de gemeente en ontwikkelaars over plannen, maar zonder de verplichting daarop te reageren.
Gezien onderling verschillende oordelen van juristen is Beter Zeist in beroep gegaan bij de rechtbank. Dit is om duidelijkheid te krijgen over deze kwestie.

Op 12 januari verklaarde de Rechtbank dat Stichting Beter Zeist in het beroep inderdaad niet-ontvankelijk is aangezien tegen dit besluit geen beroep mogelijk is. Het besluit is volgens haar namelijk niet gericht op enig rechtsgevolg. Het is ook geen concretiserend besluit van algemene strekking, omdat volgens de rechtbank het Zeister participatiebeleid geen algemeen verbindende voorschriften bevat.

Betekenis van de uitspraak
Met deze uitspraak is duidelijkheid ontstaan over de juridische betekenis van de 2 Zeister Handvatten Participatie. Het college kan ermee doen en laten wat het wil. Direct belanghebbenden kunnen er geen rechten aan ontlenen en hebben het nakijken. Het college kan de participatie op deze manier sturen. Het gaat bijvoorbeeld om het niveau van invloed van participatie, de aangeboden vragen aan de participanten en het al of niet reageren op de antwoorden.

Kortom: de handvatten participatie worden gebruikt als fopspeen. Voor de gemeente en ontwikkelaars vormen deze handvatten handige instrumenten om de verplichte participatie af te vinken. En dat terwijl het college naar buiten toe participatie in Zeist als wenkend voorbeeld aanprijst. de vraag is voor wie ...

Ontwikkeling participatieverordening
Inmiddels heeft het college eind januari de raad informatie gegeven over het stapsgewijs ontwikkelen van de per 1 januari 2027 landelijk verplichte (lokale) participatieverordening, zie de raadsinformatiebrief. Er staan opnieuw mooie woorden in deze brief zoals 'verbinding tussen inwoners en gemeentelijke professionals' en 'meer gelijkheid in gehoord worden'.

Mogelijk wordt hiermee eigenlijk bedoeld dat de gemeente meer invloed wil vastleggen wie over welk onderwerp kan participeren. Denk aan loting onder inwoners, toelating tot klankbordgroepen etc. Wellicht moet de burgerij zelf het initiatief nemen om tot valide en betrouwbare buurt- en burgerpeilingen te komen.

Buurt- en burgerpeilingen
Te vrezen valt dat de juridische betekenis van de komende participatieregeling net zo gering zal zijn als die van de huidige handvatten participatie. Zo ja, dan kunnen de organisaties in plaats daarvan beter werken aan instrumenten en werkwijzen voor buurt- en burgerpeilingen. Dat vergt vooraf wel dat de inwoners kunnen beschikken over objectieve informatie.

01-08-2025
Op 8 juli heeft de raad op verzoek van het college ingestemd met het niet ontvankelijk verklaren van de bezwaren van Beter Zeist en Comité Rondom PGGM tegen het aangenomen amendement van de raad. Dat ging over de beperking van participatie bij de planontwikkeling tot het laagste niveau 'raadplegen', dus niet 'adviseren' of coproductie (samen ontwikkelen), zie het aangenomen amendement.

Stichting Beter Zeist is op 1 augustus tegen tegen het collegebesluit in beroep gegaan. Zij heeft daarbij de rechtbank ook gevraagd aan te geven dat het college de geldende 'Beleidsregel ruimtelijke initiatieven Zeist' toepast.

30-05-2025
In het kader van de Ronde Tafel van 22 mei 2025 over het raadsvoorstel ambitie Participatie Zeist heeft Michel Lanters (van Comité Rondom PGGM) een persoonlijke presentatie gegeven over participatie. Het was een interessante kijk op hoe inwoners zoals rondom PGGM kunnen worden geholpen met participeren in plaats van dat zij worden beperkt in hun mogelijkheden.

Hij zegt onder meer: "Vergelijk dit met het maken van een tekening met uw kind. U de gemeente bent de (wijze) ouder en wij, de inwoners, het kind. Hoe gaat u te werk om tot een mooi resultaat te komen waar iedereen blij van wordt? Momenteel doet u dat door uw kind een kleurplaat voor te schotelen. U spreekt af dat er alleen binnen de lijntjes gekleurd mag worden. Wel laat u het kind kiezen uit wel 9 kleurtjes Wat een keuze! Worden we hier blij van?"

Zie de verbeelding en de toelichting.

03-04-2025
Eind maart hebben Stichting Beter Zeist en de groep omwonenden van PGGM (Rondom PGGM) bezwaar gemaakt tegen het amendement van de raad om de participatie over de planontwikkeling op het laagste niveau 'raadplegen' vast te leggen. We zullen zien of de bezwaren ontvankelijk worden verklaard. Als dat niet zo is dan overwegen bezwaarmakers een beroepsgang naar de rechtbank.

17-02-2025
Tijdens de formele inspraak op 16 januari gaven onder meer Stichting Beter Zeist en de omwonenden van Rondom PGGM hun reacties op het raadsvoorstel. Zij vinden de onderbouwing van het principebesluit onvolledig en onvoldoende. Bovendien is het raadsvoorstel vooral gericht op een maximale benutting van het gebied voor woningbouw. Dat verhoudt zich niet tot de directe omgeving en tot de waarden van de Stichtse Lustwarande en het nabijgelegen Natuurnetwerk Nederland (NNN). Zie verder de schriftelijke inspraakreactie van Beter Zeist en de uitgesproken samenvatting ervan en de inspraakrectie van Rondom PGGM.

Bij het debat op 6 februari bleek de meerderheid van de raad het voorstel te steunen. Bij de besluitvorming op 11 februari werd nog een amendement aangenomen om de participatie tijdens de ontwikkeling van het plan te beperken tot het niveau 'raadplegen', dus niet 'adviseren' of coproductie (samen ontwikkelen). zie het amendement.

Stichting Beter Zeist acht het amendement bij het Raadsvoorstel ongeldig. Deze is namelijk volgens de toelichting gekoppeld aan het hiervoor niet geldende Handvat voor gemeentebeleid. Dit in plaats van aan de wel geldende 'Beleidsregel ruimtelijke initiatiieven'.
Verder zijn de gemeente en de raad zelf niet ontvankelijk omdat zij wettelijk en volgens hun eigen regeling slechts achteraf het participatieverslag kunnen beoordelen. De afspraken over participatie worden alleen tussen de initiatiefnemer Amvest en de belanghebbenden gemaakt.
Dit alles heeft nog wel een vervolg.

31-12-2024
Begin 2025 besluit de raad over verstedelijking PGGM-terrein in Zeist-west. Het pensioenfonds vertrekt uit Zeist naar Utrecht Centraal in een nu nog leegstaande kantoorlocatie.

Het gaat in Zeist-west om een terrein van 8 ha met een ruim 10 jaar geleden gebouwd kantoor van 40.000 m2 met een ondergrondse parkeergarage van 30.000 m2 in 3 lagen voor 970 auto’s. Volgens het huidige bestemmingsplan kan 60% van het gebied worden bebouwd voor kantoordoeleinden. Het gebied ligt in en nabij de Stichtse Lustwarande en de belangrijke ecologische passage langs en binnen Landgoed Oostbroek.

Intussen hebben ontwikkelaar annex vastgoedexploitant Amvest BV en de gemeente, gesprekken gevoerd met Beter Zeist, Milieuzorg Zeist e.o. en omwonenden. PGGM is voor 50% eigenaar van Amvest.

Verstedelijking met hoogbouw?
Gemeente Zeist zet in op 450 - 650 woningen voor een groot deel van het gebied. Dat zou betekenen dat er gemiddeld op 7 hectare maximaal 81 woningen per hectare zouden komen. Gezien de plekken die niet bebouwd kunnen worden zou hoogbouw betekenen tot maximaal 45 meter hoogte.

Verder is er ook een voornemen om daar op circa 1 hectare een school met 2 gymzalen voor (speciaal) onderwijs te bouwen. Dit als vervanging voor het Noorderlicht en het Heuvelrugcollege. Daarnaast wordt gedacht aan bijvoorbeeld kleinschalige horeca, een ontmoetingsplek of fysiotherapeut.

De verstedelijking komt in/bij de Stichtse Lustwarande en nabij de regionale ecologische verbindingszone Kromme Rijnstreek – Vechtplassen gebied.
De groene uitstraling van het gebied en omgeving en de huidige recreatiefunctie van het plangebied voor de omwonenden dreigen daarmee te verdwijnen.

De raad wil snel een principebesluit nemen met kaders voor de herontwikkeling van het gebied. Op 16 januari 2025 is er een Ronde Tafel over het voorstel en op 11 februari vindt daarover de besluitvorming plaats. Zie verder het raadsvoorstel met bijlagen: https://zeist.raadsinformatie.nl/vergadering/1291891 waaronder in bijlage 3, pag. 33 de voorbeelduitwerking met mogelijke bouwhoogten.